چرا به همدان سفر کنیم؟

[ad_1]

از حکومت خلفای راشدین تا صفویه

پس از تسلط اعراب بر همدان، در ابتدا مردم حکومت جدید را پذیرفتند و صلح کردند؛ اما پس از مدتی خسروشنوم -حاکم ایرانی شهر- دستور ساخت حصاری را برای حفاظت شهر از اعراب صادر کرد. در سال ۲۳ هجری خلیفه دوم عمر بن خطاب، سپاهی را به همدان فرستاد و خسروشنوم از آذربایجان طلب کمک کرد. جنگی خونین به مدت سه شبانه روز درگرفت تا اینکه خسروشنوم کشته شد و دوباره همدان به دست اعراب افتاد. مردم همدان در دوران خلافت عثمان دوباره دست به شورش زدند اما باز هم کاری از پیش نبردند.

از اواسط قرن سوم هجری، سادات علوی حکومت شهر را به دست گرفتند و به عنوان علویان حکمرانی کردند که بنای گنبد علویان نیز یادگاری از آنهاست.

مردآویج، بنیان‌گذار سلسله آل زیار در سال ۳۱۹ هجری به خونخواهی خواهرزاده اش که همدانی ها را قاتل وی می دانست، به این شهر حمله ور شد و جان های زیادی را گرفت. خلیفه عباسی در همان سال با شنیدن وصف ستم های وی، سپاهی را به جنگ مرداویج فرستاد اما این سپاه در میان راه قزوین و همدان شکست را پذیرفتند. در سال ۳۴۵ قمری نیز شهر بر اثر زلزله ویران شد و بعد از آن تا سال 351 قمری درگیر کشمکش های مذهبی و جنگ و کشتار بود.

از نیمه دوم قرن چهارم هجری تا سال ۴۱۴ هجری قمری همدان یکی از پایتخت‌های ایران بود و شاخه‌ای از خاندان آل بویه بر آن حکمرانی می کردند. سپس خاندان کاکویه، همدان را به تسخیر خود در آوردند و پس از آنها ترکمان غز شهر را تاراج کردند. همدان در دوران سلجوقیان همدان مرکز سیاسی و پایتخت به شمار می آمد. در ابتدای این دوران مدرسه های زیادی در این شهر ساخته شدند و افراد جویای علم پای شان به همدان باز شد.

مغولان در تعقیب سلطان محمد خوارزمشاه پس از ری و قم به سوی این شهر آمدند و در زمستان سال 618 هجری پس از تسلیم شدن مردم همدان، به غارت اموال پرداختند. در بهار سال بعد دوباره مغولان به شهر یورش بردند اما با مقاومت مردم رو به رو شدند. تا ۶۲۷ ه‍.ق همدان مورد یورش های مغولان قرار گرفت و آنها که از مقاومت ۱۰ ساله همدانی ها خسته شده بودند، پس از تصرف شهر کاری با همدان و مردمش کردند که تا چندین سال هیچ نامی از همدان وجود نداشت. مردم به تویسرکان پناه بردند اما مغولان به آنجا هم رسیدند و همه را از بین بردند.

بایدوخان -ششمین ایلخان مغول- در سال ۶۹۵ هجری در همدان تاج سلطنت را بر سر گذاشت و به خاطر علاقه اش به مردم و شهر تصمیم به مرمت و آبادانی همدان گرفت و شاهان بعد از او نیز همین کار را کردند. به این ترتیب در قرون هفتم و هشتم هجری رونق سابق را پیدا کرد اما لشکریان تیمور دوباره همدان را ویران کردند به گونه ای که تا 300 سال بعد هیچ کس اسمی از همدان نمی شنید.

از صفویه تا انقلاب مشروطه

با روی کار آمدن صفویان، همدان دوباره رونق گرفت اما پس از انقراض این سلسله و بروز هرج و مرج در ایران در سال ۱۱۳۸ هجری  احمد پاشا عثمانی والی عثمانی شهر را به تصرف در آورد و مردم زیادی کشته شدند. در سال ۱۱۴۴ هجری نادرشاه افشار شهر را به دست گرفت و سرانجام در سال ۱۱۴۴ هجری شهر همدان بر اساس پیمان نامه ای میان عثمانی و ایران، کاملا به ایران واگذار شد.

در دوران زندیه، امیران خاندان زند، بر همدان حاکم بودند. در سال ۱۱۹۳ هجری علی مرادخان -نوه خواهری کریمخان زند- به هوای اعلام استقلال، همدان را پایتخت خود نامید و به نام خود در این شهر سکه ضرب کرد.

در سال ۱۲۰۵ هجری آغا محمدخان قاجار با ویران کردن برج و باروی شهر، بر آن تسلط یافت و در طول حکومت قاجاریان بازسازی و احداث بازار و مسجد جامع همدان در دوران حکومت قاجارها صورت گرفت.

از دوران مشروطه تا معاصر

دو سال پیش از مشروطه، نمونه‌ای کوچک از نظام حکومت مشورتی توسط علی ظهیرالدوله حاکم منصف همدان در شهر برپا شد و شورایی ۵۰ نفره از برگزیدگان اعیان، اشراف، اصناف، علما، تجار و اقلیت‌های دینی در امور حکومتی به او مشورت می دادند و همفکری می کردند. با امضای فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵ خورشیدی حکومت همدان قوت بیشتری گرفت و بر رونق فرهنگی و اجتماعی این دیار افزود.

وقوع جنگ جهانی اول، همدان و غرب کشور را متزلزل کرد و قحطی همه جا را فرا گرفت. در اواخر دوران قاجار  همدان دو بار قحطی را تجربه کرد یکی در حدود ۱۲۸۶ خورشیدی به‌ خاطر مخالفت خوانین با نظام مشورتی ظهیرالدوله حاکم همدان و دیگری در دوران جنگ جهانی اول و در سال‌های حدود ۱۲۹۶ خورشیدی. همدان در جریان این جنگ، بارها به اشغال قوای روس، عثمانی و انگلیس درآمد و ستادی برای سپاهیان آنها شد.

رضاخان پهلوی در تاریخ ۱۲۹۴ خورشیدی رئیس تیپ قزاقخانه همدان شد و در همین دوران برنامه کودتا ریخته شد. او در روز سوم اسفند سال ۱۲۹۹ خورشیدی به همراه همین قوا وارد تهران شد و آن را به تصرف درآورد. از آنجا که رضاشاه سال ها مسئول لشکر قزاق همدان بود، توجه زیادی به این شهر داشت. در این زمان یک طراح آلمانی بر اساس مدل شعاعی، طرح جامع شهری برای همدان تهیه کرد و امروزه نیز این شهر جزو معدود شهرهای ایران است که نقشه طراحی شده شهری دارد. 

پس از انقلاب اسلامی و در دوران جنگ ایران و عراق نیز همدان بارها بمباران شد که یکی از شدیدترین آنها در ۲۵ تیر ۱۳۶۱ رخ داد. 

[ad_2]

Source link

دیدگاهتان را بنویسید